Τι διαβάζουμε για να προετοιμαστούμε για το 2026

Πριν μιλήσουμε για το μέλλον, προτιμάμε να το διαβάσουμε. Φωνές από την τεχνολογία, την επιστήμη, την καινοτομία και τον πολιτισμό προτείνουν βιβλία για να καταλάβουμε τον κόσμο που διαμορφώνεται.

«Δηλαδή, θα έχετε και έντυπο περιοδικό;»

Είναι ίσως η πιο συχνή ερώτηση που μας γίνεται όταν μιλάμε για το WIRED Greece, άλλοτε με ενθουσιασμό κι άλλοτε με ειλικρινή περιέργεια. Είναι, φυσικά, και ένα εύλογο ερώτημα. Η κατάρρευση του έντυπου Τύπου, στην Ελλάδα και διεθνώς, είναι καταγεγραμμένο γεγονός.

Κι όμως, εμείς το πιστεύουμε το έντυπο. Όχι μονάχα από νοσταλγία, αλλά επειδή βλέπουμε ξανά, σιωπηλά αλλά σταθερά, μια επιστροφή σε έντυπα που αξίζουν τον χρόνο σου. Το αποδεικνύουν άλλωστε και οι αριθμοί. Η παγκόσμια αγορά περιοδικών εξακολουθεί να ξεπερνά τα 100 δισ. δολάρια, ενώ το κοινό στρέφεται ξανά μαζικά προς έντυπα περιοδικά, με πάνω από 3 δισεκατομμύρια φυσικά αντίτυπα να πωλούνται το 2023. Τη στροφή αυτή καθοδηγούν κυρίως τα εξειδικευμένα, niche και ποιοτικά έντυπα, περιοδικά φτιαγμένα με φροντίδα και δημοσιογραφικό βάθος, και με σχεδιασμό που σε κάνει να θέλεις να τα κρατήσεις, να τα ξεφυλλίσεις, να τα βάλεις στη βιβλιοθήκη σου.

Για όσους ατενίζουν το μέλλον, η στροφή στο ένδοξο παρελθόν του έντυπου Τύπου έχει να προσφέρει πολλά. Ίσως ακούγεται οξύμωρο, αλλά ειδικά για όσους ασχολούνται με την τεχνολογία, την επιστήμη και το μέλλον, η αργή και συγκεντρωμένη ανάγνωση μοιάζει σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ. Όχι απαραίτητα ως άρνηση της ψηφιακής πραγματικότητας, αλλά ως αντίβαρο σε αυτήν.

Το χαρτί είναι, άλλωστε, μια ευκαιρία να κάνουμε zoom out. Να δούμε τάσεις, ιδέες και αλλαγές όχι ως σκόρπια headlines που εναλλάσσονται μπροστά μας, αλλά με τον χώρο και την απόσταση που απαιτεί η κατανόηση, και μακριά από τη μόνιμη απόσπαση των notifications και της οθόνης.

Σε αυτή τη λογική, και μέχρι να κρατήσετε στα χέρια σας το πρώτο τεύχος του WIRED Greece που θα κυκλοφορήσει την άνοιξη, για το δεύτερο newsletter μας ζητήσαμε από μερικές ελληνικές φωνές που εκτιμούμε στον χώρο της τεχνολογίας, της επιστήμης, της καινοτομίας και του πολιτισμού να μας προτείνουν ένα βιβλίο. Η καθεμιά και ο καθένας μας πρότειναν ένα ανάγνωσμα που, με τον δικό του τρόπο, βοηθά να φωτίσουμε τον κόσμο που διαμορφώνεται, και να τον καταλάβουμε λίγο καλύτερα καθώς μπαίνουμε για τα καλά στο απρόβλεπτο 2026.

Ως έναυσμα για εμβάθυνση, και τριβή με το παλιό καλό χαρτί, ακολουθούν οι προτάσεις τους.

Κώστας Συνολάκης | Καθηγητής Φυσικών Καταστροφών, Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια

Βρήκα το “Power and Progress” των Daron Acemoglu και Simon Johnson άξιο ανάγνωσης, γιατί με βοήθησε να σκεφτώ για την τεχνολογία, όχι ως μοιραία δύναμη, αλλά ως αποτέλεσμα κοινωνικών και θεσμικών επιλογών. Το βιβλίο θέτει καθαρά το ερώτημα του ποιος κατευθύνει την καινοτομία και προς όφελος ποιων, και επιμένει ότι υπάρχουν δρόμοι τεχνολογικής ανάπτυξης που συμπληρώνουν την ανθρώπινη εργασία αντί να την αντικαθιστούν. Λειτουργεί ως χρήσιμο αντίβαρο στον άκριτο τεχνο-ενθουσιασμό και προσφέρει γόνιμο έδαφος για συζήτηση πολιτικής γύρω από την ΑΙ, την εργασία και τους θεσμούς. Ένας επιπλέον λόγος που το εκτίμησα είναι ότι γνωρίζω προσωπικά τον Acemoglu και θαυμάζω βαθιά το έργο του που τιμήθηκε με Νόμπελ.

Laura Modiano | OpenAI, Head of Startups EMEA

Προτείνω το “What You Do Is Who You Are” του Ben Horowitz, ένα βιβλίο που μας υπενθυμίζει ότι, όσο ικανή κι αν γίνει η τεχνητή νοημοσύνη, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση, το γούστο και την άποψη. Ο Horowitz εξηγεί πως η κουλτούρα κάθε εταιρείας καθορίζει στην πράξη τις αποφάσεις της αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα προϊόντα της παίρνουν μορφή. Αυτή η κουλτούρα δεν προκύπτει τυχαία: χτίζεται συνειδητά και απαιτεί διαρκή φροντίδα. Όσο η τεχνολογία αναλαμβάνει όλο και περισσότερο την εκτέλεση, τα ανθρώπινα στοιχεία όπως η αισθητική, η άποψη, η κατεύθυνση, είναι αυτά που θα κάνουν τη διαφορά και θα δημιουργήσουν πραγματική προστιθέμενη αξία.

Αμάντα Μιχαλοπούλου | Συγγραφέας

Το “Τεστ δεξιοτήτων” του Alejandro Zambra (εκδ. Ίκαρος, μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης) είναι μια μεγάλη λογοτεχνική μου αγάπη. Ένα βιβλίο τόσο δα, που μέσα του χτυπά η καρδιά ενός γίγαντα, ή μάλλον μιας γιγάντισσας. Κι αυτή η γιγάντισσα είναι η Διευρυμένη Δυνατότητα. Ο Χιλιανός συγγραφέας με το αλάνθαστο χιούμορ δείχνει -παίζοντας με το γνωστό είδος του multiple choice- πως κάθε φορά που διαλέγουμε μια απάντηση, λέμε μια άλλη ιστορία. Με άλλα λόγια η γλώσσα είναι εργαλείο επανάστασης για να οραματιστούμε έναν ριζοσπαστικό κόσμο. Μικρό δείγμα: «Θέλω να συνδέσω αυτές τις λέξεις αλλά δεν έχει νόημα/ για να έχει νόημα/και να έχει νόημα/ λες και έχει νόημα/ ώσπου να έχει νόημα».

The Greek Analyst

Προτείνω το “The Medium is the Massage: An Inventory of Effects” του Marshall McLuhan, σε συνεργασία με τον γραφίστα Quentin Fiore. Πρόκειται ισως για το πιο ουσιαστικό βιβλίο για να κατανοήσει κανείς πώς τα μέσα, παραδοσιακά και σύγχρονα, διαμορφώνουν την ανθρώπινη συνείδηση. Παρότι είναι γραμμένο πριν από σχεδόν 60 χρόνια, παραμένει σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ.

Αντωνία Ποντίκη | Βοηθός καθηγητή Βιοϊατρικής Μηχανικής στο King’s College του Λονδίνου

Το βιβλίο “Complications: A Surgeon’s Notes on an Imperfect Science“ του Atul Gawande είναι ίσως η καλύτερη εισαγωγή στην πολυπλοκότητα της ιατρικής καινοτομίας. Αποκαλύπτει ταυτόχρονα την αγωνία της χειρουργικής εκπαίδευσης και την ανθρώπινη ευθραυστότητα. Αυτός είναι και ο λόγος που δημιουργώ 3D-printed προσομοιωτές: για να αντικαταστήσουμε τον κίνδυνο με την ακρίβεια της τεχνολογίας, προσφέροντας ασφάλεια σε κάθε ασθενή.

Στο μεταξύ, κι εμείς διαβάζουμε - και πολύ μάλιστα. Διαβάζουμε εντατικά για να καταλάβουμε καλύτερα τον κόσμο που αλλάζει, προτού προσπαθήσουμε να τον εξηγήσουμε. Διαβάζουμε και πριν κοιμηθούμε, για να ηρεμήσουμε από το δημιουργικό άγχος και την υπερένταση του στησίματος του WIRED Greece. Η δική μας πρόταση για να καταλάβετε καλύτερα τον κόσμο του 2026 είναι ένα βιβλίο που γεννήθηκε από το Substack και εξελίχθηκε ίσως στην πιο προσιτή εισαγωγή του τι σημαίνει να ζεις και να εργάζεσαι δίπλα στην τεχνητή νοημοσύνη.

Στο “Co-Intelligence: Living and Working with AI”, ο Ethan Mollick δεν αντιμετωπίζει την ΑΙ ως αφηρημένη, μελλοντική απειλή ή υπόσχεση, αλλά ως ένα εργαλείο με το οποίο καλούμαστε να συνυπάρξουμε συνειδητά. Περιγράφει σενάρια καθημερινής συνεργασίας ανθρώπων και γλωσσικών μοντέλων, και μας παρακινεί να προσκαλούμε το ΑΙ στο τραπέζι χωρίς να παραιτούμαστε από τον ανθρώπινο έλεγχο, να το χρησιμοποιούμε δηλαδή σαν συνεργάτη, γνωρίζοντας ωστόσο τα όριά του. Μια καλή αφετηρία με πρακτικές συμβουλές για το πώς μπορεί να μοιάζει η συνύπαρξή με τα LLMs, όχι ως αντικατάσταση της ανθρώπινης σκέψης, αλλά ως επέκτασή της.

Ανάμεσα σε βιβλία και σημειώσεις, εμείς στο μεταξύ κλείσαμε το πρόσωπο που θα φιγουράρει στο πρώτο μας εξώφυλλο, βρήκαμε τον χώρο για το πρώτο μας launch event και συνεχίζουμε να δουλεύουμε, ήσυχα αλλά με προσήλωση, πάνω στη θεματολογία της τεχνολογίας και της επιστήμης, με ματιά αναλυτική, ουσιαστική και επικριτική.

Μέχρι να τα πούμε από κοντά με το πρώτο μας περιοδικό, και μέχρι το επόμενο newsletter μας, ευχόμαστε καλή ανάγνωση!